DOSYA 04 - YANLIŞ RAFTAKİ MASAL
GİZEM DOSYASI 04 · YANLIŞ RAFTAKİ MASAL
Bulmacaların Çözümleri
Dikkat: Bu sayfa bütün bulmacaların cevaplarını içerir. Takıldığın bulmacaya bakıp gerisini kendin çözmek istersen sadece o başlığı oku.
BULMACA 1 · İade Arabası (Cevap: MASAL)
Arabadaki yedi kitaptan Çiğ Börek ve Eskişehir Mutfağı (641.5) ile Lületaşı Sanatı (730.9) 398 rafına ait değildir, bu yüzden elenir. Kalan beş kitap Elif Hanım’ın raf kuralına göre dizilir. 398.2, 398.200 ile aynıdır, bu yüzden sıra 398.2 < 398.209 < 398.8 < 398.84 olur. Aynı numaradaki kitaplar harflere göre alfabe sırasıyla dizilir:
- 398.2 AKT · Lokman Hekim Efsaneleri → L
- 398.2 ALP · Aşık Garip ile Şah Senem → A
- 398.209 SEY · Seyyid Battal Gazi Destanı → S
- 398.8 ANA · Anadolu Ninni ve Tekerlemeleri → A
- 398.84 MAS · Masal Ağacı: Sayışmacalar → M
Baş harfler LASAM’dır. Notta yazdığı gibi sondan okununca MASAL olur.
BULMACA 2 · Ödünç Kartı (Cevap: BEYAZ)
Damgalardaki tarih iade tarihidir. Her okuyucunun kitabı aldığı gün, iade tarihinden üyelik türünün ödünç süresi kadar geri sayılarak bulunur:
- 0417 Yiğit Balcı (akademik, 30 gün): 01 Ekim → 1 Eylül
- 2208 Kerem Erdem (lisans, 15 gün): 18 Eylül → 3 Eylül
- 0102 Elif Yazıcı (idari, 30 gün): 09 Ekim → 9 Eylül
- 9014 Defne Albrecht (değişim, 7 gün): 27 Eylül → 20 Eylül
- 2317 Melis Zorlu (lisans, 15 gün): 11 Ekim → 26 Eylül
Okuyucular kitabı aldıkları sıraya dizilince soyadlarının baş harfleri Balcı, Erdem, Yazıcı, Albrecht, Zorlu olur: BEYAZ.
BULMACA 3 · Kelime Avı (Cevap: ETİKET)
Listedeki sekiz kelime (RAF, KART, DAMGA, ÖDÜNÇ, OKUR, CİLT, DİZİN, FİŞ) tabloda bulunur. Soru işaretli iki kelime de bulunur: bunlar Bulmaca 1 ve 2'nin cevaplarıdır, yani MASAL (4. satırda, tersten) ve BEYAZ (3. satırda, düz). Her kelime tabloda yalnızca bir kez geçer. Kalan altı harf soldan sağa, yukarıdan aşağı okununca ETİKET çıkar. Yani kitabın sırtındaki etikete bakmak gerekir.
BULMACA 4 · Kurşun Kalemle Sayılar (Cevap: SEMAVER)
Kitabın sırtındaki etiket **”956.1 TÜR c.4"**tür. Not “Sayfayı etiketin sonu söyler” der, bu yüzden 4. sayfa, “Kazan Doğurdu” fıkrası açılır. Her üçlü sırasıyla satır · kelime · harf gösterir:
- 7·2·1 → “sefer” → S
- 5·5·5 → “tencereyi” → E
- 8·4·5 → “Hocam” → M
- 11·1·4 → “Hoca” → A
- 2·11·1 → “verir” → V
- 10·6·4 → “diye” → E
- 4·7·4 → “yavrusu” → R
Harfler SEMAVER kelimesini verir. Notun sorusu da bunu doğrular: kazanın yavrusu semaverde kaynar. Semaver, girişteki kafeyi gösterir.
BULMACA 5 · Son Sipariş (Cevap: BODRUM)
Can siparişleri her zaman sırayla yazmadığı için saatlere bakmak gerekir. Kapanış saati 22.00'dir ve sonrasında yazılan ikramlar sayılmaz. Her akşam 22.00'den önceki son siparişin jetonları toplanır, toplam alfabedeki sırayla harfe çevrilir:
- Pazartesi 21:56 · Çay (2) = 2 → B
- Salı 21:58 · Çiğ börek + Met helvası + Çay (9+7+2) = 18 → O
- Çarşamba 21:53 · Kahve (5) = 5 → D
- Perşembe 21:59 · Çiğ börek + Kahve + Met helvası (9+5+7) = 21 → R
- Cuma 21:57 · Çiğ börek + Çiğ börek + Met helvası (9+9+7) = 25 → U
- Cumartesi 21:55 · Çiğ börek + Met helvası (9+7) = 16 → M
Harfler BODRUM kelimesini verir: Baran’ın bodrumdaki onarım atölyesi. Bu siparişlerin hepsinin “Elif Hn.” adına yazıldığına dikkat et.
BULMACA 6 · Ayraçlar (Cevap: KUTU)
İçindekilerdeki sayı bölümün başladığı sayfadır. Önce ayracın durduğu sayfanın hangi bölüme düştüğü bulunur. Bölüm numarası, kitabın altında yazan bulmacanın cevabından kaçıncı harfin alınacağını söyler:
- Keloğlan ile Dev Anası, s. 63 → 4. bölüm (Sihirli değnek, 52–70) → ETİKET’in 4. harfi → K
- Bir Varmış Bir Yokmuş, s. 98 → 5. bölüm (Kayıp yüzük, 84–111) → BODRUM’un 5. harfi → U
- Tilki ile Leylek, s. 21 → 2. bölüm (Dar ağızlı küp tam 21. sayfada başlar) → ETİKET’in 2. harfi → T
- Üç Turunçlar, s. 140 → 5. bölüm (Düğün 143. sayfada başlar) → BODRUM’un 5. harfi → U
Harfler KUTU kelimesini verir: tezgâhın altındaki bağış kutusu.
BULMACA 7 · Bağış Kutusu (Cevap: SALON)
Altı kitap, Bulmaca 1'deki raf kuralıyla soldan sağa dizilir:
398.2 KEL Keloğlan Masalları → 398.2 KEM Kemal Bey’in Bilmeceleri → 398.209 ÖZT Dede Korkut Hikâyeleri → 398.21 ALT Altın Top → 398.24 HAY Hayvan Masalları → 398.8 ÇOC Çocuk Oyunları
Kitaplar bu sırayla yan yana gelince sırtlardaki kesik çizgiler birleşir ve büyük harflerle SALON kelimesi okunur.
BULMACA 8 · Zeynep’in Defteri (Cevap: TEZ)
Taslaktaki takma adlar Sayfa 2'deki portrelerden bulunur. Sarı nottaki üç kişi şunlardır:
- Kapıyı her gece kilitleyen: Telsizli Adam → Tolga → T
- Rafa en son dokunan: Topuzlu Kadın → Elif Hanım → E
- Her şeyi defterine yazan: Ben → Zeynep → Z
Baş harfler TEZ kelimesini verir.
BULMACA 9 · Tolga’nın Kartları (Cevap: SAHNE)
Her fıkranın başı doğru sonuyla eşleştirilir:
- Eşeğe ters binmek → “Önünüzden gidip size sırtımı dönmek ayıp olur da ondan.” → S
- Kürsüdeki Hoca → “Bilmeyenlere ne anlatayım!” → A
- Dünyanın ortası → “Eşeğimin bastığı yer. İnanmayan ölçsün.” → H
- İpe un sermek → “Vermek istemeyince serilir.” → N
- Lambanın altında yüzük aramak → “Ev karanlık, burası aydınlık.” → E
“Göl maya tutarsa ne olur?”, “Ye kürküm ye!” ve “Kazan doğurdu.” kartları tuzaktır, çünkü bu fıkraların başları destede yoktur. Harfler SAHNE kelimesini verir. Tolga’nın nöbetteki “başka işi” de böylece anlaşılır: Cuma akşamı ilk gösterimi vardır.
BULMACA 10 · Gece Basılan Etiketler (Cevap: NASİHAT)
Turnike ekranında satırlar karışıktır. Her gece en son çıkan, kapanışta kendi kartını okutan Tolga’dır. Etiket yazıcısının kaydında, her gece Tolga’nın çıkışından sonra basılan etiket bulunur:
- Pazartesi · 22:04'ten sonra → 22:11 · Nasreddin Hoca’nın Masalları → N
- Salı · 22:01'den sonra → 22:09 · Ağustos Böceği ile Karınca → A
- Çarşamba · 22:07'den sonra → 22:14 · Sakız Sultan → S
- Perşembe · 22:02'den sonra → 22:08 · İncili Çavuş → İ
- Cuma · 22:05'ten sonra → 22:12 · Hacivat ile Karagöz Masalları → H
- Cumartesi · 22:03'ten sonra → 22:10 · Altın Saçlı Kız → A
- Pazar · 22:06'dan sonra → 22:13 · Tembel Ahmet → T
Aynı gece Tolga çıkmadan önce basılan etiketler sayılmaz. Harfler NASİHAT kelimesini verir. Kayıt şunu da gösterir: yedi etiketin hepsi BMASA-1'den basılmıştır ve masal kitaplarına, en çok aranan kitapların numaraları verilmiştir.
BULMACA 11 · Dizin Cildi (Cevap: KAPIDIR)
Not, “Masallar hep yedincide biter” der: ilk yedi cevap, bulmaca sırasıyla dizin şeritlerinde aranır. Maddeler Türk alfabesine göre sıralıdır, bu yüzden her kelime, ilk ve son maddesinin arasına düştüğü şeritte bulunur. Sayfa numarasının son iki hanesi alfabedeki sırayla harfe çevrilir:
- MASAL → MARUL–MAVİ, s. 414 → 14 → K
- BEYAZ → BEDEN–BİBER, s. 101 → 01 → A
- ETİKET → ESER–EVLİYA, s. 220 → 20 → P
- SEMAVER → SELAM–SERÇE, s. 611 → 11 → I
- BODRUM → BOCA–BOYA, s. 105 → 05 → D
- KUTU → KURŞUN–KÜTÜK, s. 311 → 11 → I
- SALON → SALEP–SANAT, s. 521 → 21 → R
Harfler KAPIDIR kelimesini verir. Dikkat: KUTU, “KUBBE–KURNAZ” şeridine düşmez, çünkü KUT, KUR’dan sonra gelir.
BULMACA 12 · Kapının İç Yüzü (Cevap: ZİYARETÇİ)
Kabartma levha kapının dış yüzüne basılmıştır, sen ise onu içeriden, arkasından görüyorsun. Arkadan bakınca iki şey ters döner:
- Harflerin sırası sağdan sola akar.
- Her hücrenin sol ve sağ sütunları yer değiştirir: 1-2-3 noktaları 4-5-6 olur, 4-5-6 noktaları da 1-2-3 olur.
Levha sağdan sola okunur. Her hücre aynada çevrilmiş gibi düzeltilip tabloyla karşılaştırılır. Harfler ZİYARETÇİ kelimesini verir.
BULMACA 13 · FİNAL · Dedektifin Raporu (Kod: KİTAP)
- Sırrın sahibi kim? Elif Hanım → B11·1 = K
- Geceleri ona kim yardım etti? Yiğit Hoca → B3·3 = İ
- Masal kitapları neden raflara dağıtıldı? Beyaz Salon’a ziyaretçi getirip salonu kapanmaktan kurtarmak için → B8·1 = T
- Ziyaretçi defterinin ilk sayfasında ne yazıyor? “Her masal bir kapıdır.” → B2·4 = A
- Yedinci masal kitabı nerede? Biyografi rafında, en altta → B11·3 = P
Harfler sırayla yan yana yazılınca kod KİTAP olur.
SIRRIN SAHİBİNİ NASIL BULDUK?
Elif Hanım’ı tek bir bulmaca göstermiyor. İpuçları dosyanın içine dağılmış, bir araya gelince tek bir kişiyi işaret ediyor.
Notların el yazısı
Ada’nın masal kitabında bulduğu not (“Başlangıcı arıyorsan sondan say”) ile Bilgi Masası’ndaki ansiklopedinin kapağına iliştirilmiş not aynı eldendir. İkinci not doğrudan Ada’ya hitap eder ve ödevinin hangi ciltte, hangi maddede olduğunu bilir. Ansiklopedinin son oturumu da E. YAZICI adına açılmıştır: Elif Yazıcı.
Ödünç kartı ve her akşamın son siparişi
Masal kitabının ödünç kartında Elif Hanım’ın adı da vardır. “Her eylül sayım yaparım” der, ama kitabı eve götüren odur. Can’ın defterinde geçen haftanın her akşamı, kapanıştan hemen önceki son sipariş “Elif Hn.” adına yazılmıştır. Can’ın dediği gibi, “Her akşam en son o gelir.” Çiğ böreği de hep iki tane alır, biri kendine.
Topuzlu Kadın
Zeynep’in romanında, herkes gittikten sonra raflar arasında yalnız kalan ve yeni etiketli kitabı en çok aranan rafa yerleştiren kişi Topuzlu Kadın’dır. Sayfa 2'deki portrelere göre Topuzlu Kadın Elif Hanım’dır.
Gece basılan etiketler
Masal kitaplarının sahte etiketleri, her gece turnikeden son kişi çıktıktan sonra basılmıştır. Tolga’nın dediği gibi personel kartları turnikeye düşmez, personel arka kapıdan çıkar. Etiketlerin hepsi BMASA-1'den, yani Bilgi Masası’nın bilgisayarından basılmıştır. Akşamları o bilgisayarın başında hep aynı kişi oturur. Ada Bilgi Masası’na döndüğünde masa boştur.
Bilmemesi gereken bir şey
Beyaz Salon’da Elif Hanım sorar: “Yedinci kitabı da buldunuz mu? Biyografi rafında, en altta duruyordu.” Oysa yedinci kitabı henüz kimse bulmamıştır. Bulmaca 10'daki kayıtta Tembel Ahmet’e “920 BİY” etiketi basılmıştır. Kitabın yerini yalnızca etiketi basan kişi bilebilir.
Yardımcısı
Ada’yı ansiklopedinin peşine düşüren, “Eskişehir” maddesi üzerine verilen ödevdir. O ödevi Yiğit Hoca vermiştir. Ödünç kartına göre masal kitabını ilk alan da odur, Elif Hanım’dan önce. Elif Hanım’ın notu Ada’nın ödevini tam olarak bilir. Final sahnesinde herkes şaşkınken Yiğit Hoca en arkada bıyık altından gülmektedir.
Ziyaretçisi yüzü bulmadığı için eski okuma salonu, yani Beyaz Salon, ay sonunda kapanacaktı. Elif Hanım salonu kurtarmak istedi. Yiğit Hoca’nın yardımıyla masal kitaplarına kütüphanenin en çok aranan kitaplarının numaralarını verip onları raflara dağıttı. Kitapların peşine düşenleri de adım adım salonun kapısına getirdi. Ziyaretçi defterinin ilk sayfasındaki söz her şeyi özetliyor: “Her masal bir kapıdır.”
